ST SC में कौन-कौन सी जाति आती है – भारत में कई तरह की जातियाँ रहती हैं, जिनमें से कुछ जातियाँ अनुसूचित जाति में शामिल हैं और कुछ जातियाँ अनुसूचित जनजाति में शामिल हैं। एससी-एसटी को हिंदी में अनुसूचित जाति और अनुसूचित जनजाति कहा जाता है और इन दोनों श्रेणियों की जातियाँ भारत के अधिकांश राज्यों में रहती हैं। हालाँकि, भारत के कुछ राज्यों में केवल अनुसूचित जाति के लोग ही पाए जाते हैं। इन जातियों की स्थिति सुधारने के लिए सरकार द्वारा कई योजनाएं शुरू की जाती हैं। कई क्षेत्रों में इन्हें आरक्षण भी दिया जाता है। लेकिन बहुत से लोगों को यह नहीं पता होता कि उनकी जाति किस श्रेणी में आती है। तो आइये जानते है एसटी एससी में कौन-कौन सी जाति आती है / एससी एसटी में कौन-कौन सी जाति आती है –
ST SC में कौन-कौन सी जाति आती है / SC ST में कौन-कौन सी जाति आती है
बता दे, एससी का पूरा नाम शेड्यूल कास्ट (Schedule Cast) है और एसटी का पूरा नाम शेड्यूल ट्राइब (Schedule Tribe) है। हिंदी में एससी को अनुसूचित जाति और एसटी को अनुसूचित जनजाति कहा जाता है।
राजस्थान एससी –
| अदि | धर्मी | बेदिया | बेरिया | भांडी | भंगी | चुरा |
| अहेरी | बडी | बेरवा | बजरंगी | बलाई | बंसफोर | बाउरी |
| बरगी | बावरिया | मेहतर | ओल्गाना | जटिया | जाटव | मोची |
| रैदास | रोहिदास | रीगल | रायगर | असदरु | असोदी | चमड़िया |
| चम्भार | खल्पा | रुखी | मौकाना | हलालखोर | लालबेगी | वाल्मीकि |
| जदमल्लिक | दकिया | चमार | माचिगर | मोचिगर | मदार | मदिग |
| मोची | कामती | मोची | चांडाली | गोधी | जिंगारो | कालबेलिया |
| सपेरा | कामद | कामदिया | कंजर | कुंजारी | खांग | कोली |
| कोरीक | कूच | बैंड | कुछबंद | मदारी | दबगरी | धनकु |
| धानु | धनक | धनुकी | धनकिन | धोबीक | ढोली | मातंग |
| मेघ | मेघवाल | नट | पासी | रावल | तुरी | डोम |
| गंदिया | गरंचा | गंच | गारो | गरुण | गवारिया | बीगर |
| महार | महावंशी | ढेड़ | डेढा | मांग | सांसी | सरभंगी |
| तिरगार | तिरबंद | साल्विक |
राजस्थान एसटी –
| भील | कोकना | मीना | डामोर | कक्कनी | कोली | धोर |
| कोल्चा | कोलघा | पटेला | सेबरिया | सेब्रिया | सहरिया | दमरिया |
| डबंका | तड़वी | तेतरिया | वल्विक | गरासिया | कठोरी | कातकरी |
मध्यप्रदेश एससी एसटी –
| बसोड़ | कनेरा | गंदी | सूर्यवंशी | घास | खटीकी | बेदिया |
| कंजरो कटिड | घसिया | चिकवि | कोतवल | दोहोर | धानुकी | गंडा |
| खंगार | ओघिया | दहैत | दहयात | ढेरो | मेहतर | सुनकारी |
| बीदर | ढेड | अहिरवार | वाल्मीकी | डोम | चमार | बैरवा |
| बगदी | पथरिया | धारकर | चिकवा | देवाड़ी | बरहर | भंगी |
| धाबी | औधेलिया | नट | बसोल | बगली | बलाई | चादरी |
| बल्हल | लालबेगी | बरगुंडा | बंछड़ा, |
गुजरात एससी –
| अगर | बक्कड़ | बंटो | नलिया | रोहिदास | भंगी | मेहतर |
| ओल्गाना | मलकाना | भुम्बी | भांभी | असदरु | असोदी | गरोद |
| गोरी | हलीर | हलसर | रसियार | चमार | कबल्पा | मोचीगर |
| मोची | हल्लमोर | दंगाशिया | ढोर | गरमतांग | होलर | वल्हार |
| लिंगद | महार | मुकरी | पासी | शेनवा | शेमालिया | थोरी |
| तिरगर | ठबंडा | तुन | तारल | महावंशी | मंगल | मांग-गरुड़ |
| मेघवाल |
गुजरात एसटी –
| बरदा | बावचा | ताड़वी | तेतरिया | धोडिया | दुबला | तलविया |
| गोंड | राजगोंडी | बमचा | भरवाड़ | भील | चरण | चौधरी |
| ढाका | कठोड़ी | कातकरी | पारधी | राठवा | सिद्दी | वाघरी |
| वर्ली | विटोला | सलाहकार | फांसे | पारधी | पटेलिया | रबारी |
उत्तरप्रदेश एससी –
| कंजड़ | अगरिया | खैरता | खरवार | खरोट | ग्वाल | गोंड |
| कपाड़िया | कोरी | करवल | कलाबाज | कोरवा | कबड़िया | कोल |
| खटीक | घसिया | चमार | सासियां | हरी | हबुडा | अहेरिया |
| हेला | चेरो | दुसाध | धनगर | धरकार | धरमी | धुसिया |
| धानुक | धोबी | नट | पटरी | पंखा | जाटव | झुसिया |
| डोमार | डोम | तरमाली | तुरैहा | दबगर | पहरिया | पासी |
| बैगा | बेलदार | बलहर | बादी | बसोड़ | बाल्मिकी | बागजी |
| बैसवार | बहेलिया | बावरिया | बधिक | बजनिया | बेड़िया | बंगाली |
| बनमानुस | बलवार | भलाई | बांसफोर | बोरियां | भैइया | बेगी |
| शिल्पकार | सनोरिया | भुइयार | भन्तू | मज़हबी | मुसहर | मझवार |
| रावत | लाल |
उत्तरप्रदेश एसटी –
| थारू | जौनसारी | बोक्सा | भंगी | भोटिया | राजी |
हिमाचल प्रदेश एससी –
| चुहडा | बन्धेला | बंगाली | बंजारा | बंसी | अद | धर्मी |
| बघी | नगालू | वाल्मिकी | भंगी | ठठीयार | बरड | बुराड |
| बेराड | बटवाल | बोरिया | रविदासी | मौची | चनाल | छिम्बे |
| धोबी | डागी | दराई | दरयाई | दावले | ठठेरे | बावरिया |
| बाजीगर | भंजड़ा | चमार | रहगड़ | रामदासी | धाकी | तुरी |
| धनक | धोगरी | धागरी | डूम | डूमणा | कमोह | डगोली |
| कराक | खटीक | कोली | लोहार | गधीला | गादीमा | गोदीला |
| हाली | हैसी | जोगी | जुलाह | कबीर | पंथी | मरीजे |
| मारीचा | सुनाई | सन्हाल | संसी | भेदकुट | मनेश | सपेला |
| सरडे | सरयाड़े | मजहवी | मैघ | नट | औड | पारी |
| पर्ण | फरेड़ा | रेहड़ | सिकलीगर | सीपी | सिरकिंद | तेली |
हिमाचल प्रदेश एसटी –
| भोट | बोध | गद्दी | किन्नौर | लाहौला | पगवाल | स्वांगला |
| गुज्जर | लाम्बा | खाम्पा | किन्नोर |
आंध्र प्रदेश एससी –
| अदि | द्रविड़ | अनामुक | ब्यागरा | ब्यागरी | चाचाती | चलवाडी |
| वल्लुवन | अराय | माला | अरूंधतिया | अरवा | मल | बारिकी |
| बावुरिक | बिंदला | चमार | मोची | मुची | चमार-रविदास | चंभरी |
| चांडाल | गोसंगी | होलेया | दसारी | जगगली | जम्बुवुलु | डक्कल |
| दंडासी | धोरो | डोम | डोम्बारा | पैदी | पनो | एल्लामलावर |
| घासी | हद्दी | चाचंडी | गोदगली | गोदरी | कोलुपुलवंडलु | पंबांडा |
| पंबाला | मदासी | कुरुवा | मदासी | माला | हन्नाई | मलजंगम |
| माला | मस्ती | कुरुवा | मदीगा | मदिगा | दसु | मशतीन |
| महरी | माला | अयवरु | माला | दसारी | माला | दासु |
| नेटकानि | माला | संन्यासी | आम | पमिडी | पंचमा | रेली |
| समागर | मंगल | गारोडी | मन्ने | मष्टी | मातंगी | मेहतर |
| मुंडाल | पाकी | मोती | थोती | सांबन | सप्रू | सिंधोल |
| चिंडोल | यताल |
आंध्र प्रदेश एसटी –
| अंध | बगता | कठेरा | कापू | गोंड | नायकपोंड | राजगोंड |
| भील | चेंचू | गडबास | बोडो | गदाबा | गुटोब | गडबा |
| कल्लायी | नक्काला | कोलावाड़ी | कोंडा | धोरस | कुबिक | कोंडा |
| कापू | कोंडारेड्डी | कोंध | देसया | डोंगरिया | टिकिरिया | बेंथा |
| उड़िया | हिल | रेडिस | जटापुसी | कम्मारा | कट्टुनायकानी | कोलम |
| कुर्विकरान | दुलिया | सनरोना | कोय | कुलिया | मालिसो | मन्ना |
| धोरा | नुका | धोरा | परधानी | पोर्जा | परंगीपरज | रेड्डी |
| धोरासी | सुगालिस | लम्बाडीस | बंजारा | रोना | रेन | सवारस |
| मालिया | खुट्टो | धूलिया | पाइको | पुतिया | वाल्मीकी | येनाडी |
| येरुकुलस |
अरुणाचल प्रदेश एससी –
| बंसफोर | भुईनमाली | मालो | जलिया | लालबेगी | महाराज | मेहता |
| भंगी | मुछी | नामसूद | पम्नि | सूत्रधी | माली | बनिया |
| धूपी | हीरा | धोबी | दुगला | झालो | ढोली |
अरुणाचल प्रदेश एसटी –
| अबोर | अका | अपतानी | डफला | सिंगफनी | गैलोंग | खम्पटी |
| खोवा | मिश्मी | मोम्बा | शेरदुकपेन |
दिल्ली एससी एसटी –
| बाजीगरी | भंगी | मोची | चमार | धनक | अहेरिया | अग्रिआ |
| बलाई | बंजारा | बावरिया | धनुकी | धोबी | डोम | घर्रामी |
| इलाबा | चुबरा | कनियार | खटीकी | कोलिक | लालबेगी | मदारिक |
| मल्लाह | सामी | काहिरपंथी | जाट्या | जाटव | चमार | छोबरा |
| मजहबी | मक्घवाल | नरीबुत | नट | पासी | पर्ना |
हरियाणा एससी –
| अहेरिया | बरार | बुरार | बटवाल | बरवाला | बौरिया | सिरकीबंद |
| अहेरी | हरि | हेरी | थोरी | तुरीक | वाल्मीकी | बंगाली |
| बावरिया | बाजीगरी | भंजरा | बलही | बलोही | जाटव | रामदासिया |
| चानाली | दगी | बरिया | चमार | जटिया | चमार | रामदासी |
| रविदासी | दाराइन | देह | धया | धनकी | ढोगरी | कबीरपंथी |
| जुलाहा | खटीक | कोरी | धांगरी | सिग्गी | डुमना | महाशा |
| क़यामत | गगरा | गान्धीला | गंडिला | गोंडोला | कोलिक | मारिजा |
| मारेच | मजहबी | मजहबी | सिख | मेघ | मेघवाल | मानेशो |
| संसोई | सपेला | सपेरा | नेट | बदीक | विषम | पासी |
| पर्ना | फेरेरा | राय | सिख | संहाई | सांसी | भेड़कुट |
| सरेरा | सिलकीगर |
हरियाणा एसटी –
| पासी | पासवान | सरोज | रैढाल | चमार |
महाराष्ट्र एससी –
| अगेर | अनामुकी | बुरुद | बेदारी | भांबी | असदरु | चमड़िया |
| चमार | हरलय्या | अराय | माला | बक्कड़ | बंटो | बलही |
| बलाइक, | बसोर | हराली | खाल्पा | माचिगर, | मोची | मदार |
| मदिग | भंगी | मेहतर | डोक्कलवार | डोम | डुमरी | गंडा |
| गंदी | गरोड़ा | ओल्गाना | रुखी | मलकाना | हलालखोर | बिंदला |
| चहदी | चन्नाय्या | गारो | घासी | घासिया | होलर | वल्हार |
| कटिया | पथरिया | खंगार | माला | मस्ती | कमरी | कठोरी |
| कातकरी | कावर | कंवर | खैलवारी | खरिया | कोकना | कोकनी |
| कोलम | मनक्रवरलु | कनेरा | मदगी | मदीगा | महार | मेहरा |
| महावंशी | ढेड | माला | दसारी | माला | हन्नाई | माला |
| जंगम | कोली | धोर | निहाल | कोया | भीन | कोया |
| नगेसिया | नागासिया | नायकदा | टोकरक | कोली | कोली | मल्हारी |
| कोंध | खोंड | कोरकू | बोपची | मौसी | नायक | उरांव |
| धंगडी | परधान | पथरी |
महाराष्ट्र एसटी –
| सांवर | पटेल | परजा | तबाकुर | बरोदिया | विटोलिया |
| राठवा | पोमला | वर्लि | थोटी | ठाकर | कोतवालिया |
बिहार एससी –
| बंतार | रोहिदास | कुररियार | चर्मरकार | चौपाल | मुसहर | नट |
| पासी | रजवार | तुरी | कंजर | बौरी | भोगता | भुइया |
| चमार | मोची | भंगी | दुसाध | धारी/धारही | धासी | हलालखोर |
| दबगर | धोबी | डोम | धनगर | मेहतर | हरि |
बिहार एसटी –
| बनजारा | बेदिया | बिझिया | असुर | अगरिया | बेगा | कोल |
| बिरहोर | विरजिया | करमाली | खरिया | खरवार | खोंड | किसान |
| नगेसिया | कोरा | चेरो | चिक | बराइक | गोंड | गोराइत |
| कोरवा | लोहार | माहली | माल | पहरिया | धानगर | परहैया |
| संथाल | सोरिया | कुमारभाग | पहरिया | थारू | पहाड़िया | सावर |
| कवार | मुंडा | पातार | उराव |
पंजाब में एससी एसटी –
| अध | धर्मी | वाल्मीकि | भंगी | बंगाली | दगी | दाराइन |
| देहा | धनकी | सिग्गी | गगरा | काहिरपंथी | बरार | बुरार |
| बटवंली | दौरारिया | बावेरिया | बाजीगरी | भंजरा | कबामार | चनाल |
| जुहा | खटीकी | कोरी | कोलिक | संहाई | संहाली | सांसी |
| सपेला | सरेरा | मजहबी | मेंगा | नाटो | ओडी | पासी |
| पर्ना | फेरेरा | सिकलीगड़ी | सिरकीबंद, |
उत्तराखंड एससी –
| अगरिया | बलहर | बलाई | वाल्मिकी | बंगाली | सनौरिया | शिल्पकार |
| तुरैया | बनमानुस | बांसफोर | बरवार | बसोर | बावरिया | बजनिया |
| बाजगी | भान्तु | भूरिया | भुयार | बेलदार | बेरिया | बधिक |
| बादी | बहेलिया | बैगा | बैसवार | कलाबाज | बोरियां | चमार |
| डूम | डोमर | दुसाध | ग्वाल | गोंड | खैरहा | खरवार |
| खारोत | कोल | कोरी | कोरवा | लालबेगी | जाटवा | घुसाई |
| झुसाई | चेरो | धनकु | धनगर | दबगर | धनकर | धोबी |
| कंजर | मझवार | मजहबी | सहरिया | सासियां | हेला | मुंसहर |
| नट | पंखा | पहरिया | पासी | तरमिला | पठारी | हरी |
उत्तराखंड एसटी –
| भोटिया | जौनसारी | राजी | थारू | भंगी | बुक्सा |